ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਫਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਮਰ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਮਾਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੱਮਟ। ਉਹ ਇਕ ਬੇਹਤਰੀਨ ਲੇਖਕ, ਸੁਰੀਲੇ ਗਾਇਕ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਉ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮਿਲਾਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵੀਰ ਜੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਿਛਲੇ ਅਠਾਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਅਟੁੱਟ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਲ ਬਿਤਾਏ ਹਨ। ਉਹ ਦਿਨ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਰੌਣਕ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ, ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਉ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਮਹਿਫ਼ਲ ਸਜਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀਰ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜਾਦੂ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਰੂਹ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਗਾਏ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ “ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰ ਗਿਆ”, “ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ”, “ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘੋੜੀ” ਅਤੇ “ਮੇਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕਾ” ਅੱਜ ਵੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਰੂਹਾਨੀ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਰੂਹ ਦੀ ਗੂੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ “ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘੋੜੀ” ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਝਲਕ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੱਮਟ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਗੀਤ ਜਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਕ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੀਰ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦੇ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾਪਨ ਹਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀਰ ਜੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ ਹੋਏ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਲ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਕੂਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਮਿੱਠੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਾਂਗ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਇਸ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਦਿਲੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੱਮਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮਾਣ, ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੇਗੀ।
— ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ
