ਇਹ ਤਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਏ — “ਹਉਮੈ” ‘ਤੇ ਐਸੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਏ ਕਿ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਜਾਏ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਲੇਖ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ__
ਚੰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੇ ਨਿੰਮ ਵਰਗਾ ਕੌੜਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ‘ਚ ਵੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜੇ ਬਾਂਸ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਸ ‘ਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੜਦੀ।
ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਏ, ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੀ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ “ਨੀਵੇਂ” ਕਹਿ ਕੇ ਦੁਰਕਾਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ‘ਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਜ਼ਰੂਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਿੰਮ ਵਾਂਗ ਕੌੜੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਰੂਪੀ ਚੰਦਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਜੋ “ਬਾਂਸ ਬਿਰਤੀ” ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ — ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, “ਮੈਂ” ਦੇ ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਚੂਰ — ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਸੁਗੰਧੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਂਸ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਹੁੰਦਾ ਏ, ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਲਾ।
“ਮੈਂ” ਇੱਕ ਐਸਾ ਰੋਗ ਹੈ ਜੋ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ।
ਇਸ ਜਨਮ ‘ਚ ਸਰੀਰ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰੋਗ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ‘ਚ ਫਿਰ ਜਾ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਹੰਕਾਰ ਇਕ ਜਨਮ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਰੋਗ ਹੈ।
ਹੰਕਾਰ ਕੀ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਤੇ ਦਿਲ ‘ਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਵੇ ਕਿ “ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ” — ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਤਬਾਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ “ਮੈਂ” ਦਾ ਹੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਸਮਝੇ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ “ਮੇਰੀ” ਹੋ ਜਾਏ — ਤਾਂ ਇਹ “ਮੈਂ” ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਲੈਣ ਲਈ ਨਿੰਮ ਬਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ — ਕੌੜਾ ਭਾਵੇਂ ਹੋਈਏ, ਪਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ। ਬਾਂਸ ਬਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਖੋਖਲੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ “ਹਉਮੈ” ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ‘ਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਾਰੰਗ
ਮੈਂਬਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਿਲ
