ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਮਿਤੀ ੨੩ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਖੁੱਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਹਿਲੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ 1995 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬਦਲਾਅਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ, ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਇੱਕ ਪਿਆਰੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸਕੂਲ ਪੁਸਤਕ ਬਦਲਾਅ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਟਾਈਟਲ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਪਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸਮੁਦਾਇਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿਟਰੇਸੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਖੋਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਦਰਾਂ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਸੁਧਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਪੈਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੰਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਹੀਆ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਐਸ ਪੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਜਾਦੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇ।”
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪਾਠਕ #WorldBookDay ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਦਿਨ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਤੱਕ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਮੁਦਾਇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਖਾਰੀ ਵਰਚੁਅਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ, ਆਓ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।”
ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠ, ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ
ਸ੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਪੰਜਾਬ।
