ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਢੱਲ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ
ਲੁਧਿਆਣਾ 15 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਰਲਡ ਪੰਜਾਬੀ ਟਾਈਮਜ਼)
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨੀ (Principal Olericulturist) ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਢੱਲ ਨੂੰ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ-ਐਲਸਵੀਅਰ (Stanford University–Elsevier) ਦੀ 2026 ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 2 ਫੀਸਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਵੱਕਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਫਸਲ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਢੱਲ PAU ਦੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਹੌਰਟੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਫੌਰੈਸਟਰੀ (ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਕਾਲਜ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਿਆਰੀ 'ਸਾਈਟੇਸ਼ਨ' (ਹਵਾਲਾ) ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਨਾਮਵਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 157 ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾ. ਢੱਲ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ 3,040 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਹਵਾਲਾ (citations) ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 'h-index' 24 ਅਤੇ 'i10-index' 48 ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਟਰ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਖੀਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਟਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ—'ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ-7', 'ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ-8', 'ਪੰਜਾਬ-90' ਅਤੇ 'ਪੰਜਾਬ ਮਿੱਠੀ ਫਲੀ-3'; ਲਸਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ 'PG-18'; ਚੀਨੀ ਗੋਭੀ (Chinese cabbage) ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ; ਅਤੇ ਖੀਰੇ ਦੀਆਂ ਦੋ 'ਪਾਰਥੇਨੋਕਾਰਪਿਕ' (ਬਿਨਾਂ ਬੀਜ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਕਿਸਮਾਂ—'ਪੰਜਾਬ ਖੀਰਾ-1' ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ 'PKH-11' ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, 'ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ-7' ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਟਰ ਹੇਠਲੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦੇ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਟਰ ਅਤੇ ਖੀਰੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, PAU ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ (MoAs) ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਡਾ. ਢੱਲ ਦੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸਦਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨੀ (Horticulture) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 'ਹੰਸ ਰਾਜ ਪਾਹਵਾ ਅਵਾਰਡ' (2016–17), 'ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਸਾਇੰਸ' ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2021), 'ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਰਿਸਰਚ' ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2025) ਅਤੇ 'ਸਪਰਿੰਗਰ ਨੇਚਰ' (Springer Nature) ਵੱਲੋਂ 'ਐਡੀਟਰ ਆਫ਼ ਡਿਸਟਿੰਕਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ' (2026) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਡਾ. ਢੱਲ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਲਈ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪ੍ਰਿੰਗਰ ਨੇਚਰ, ਐਲਸੇਵੀਅਰ, ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ, ਵਿਲੀ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਬੀਐਮਸੀ ਪਲਾਂਟ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ (ਐਨਬੀਪੀਜੀਆਰ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪਲਾਂਟ ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਕਸੈਸਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਡਾ. ਢੱਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਖਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਆਈਏਐਸ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖੋਜ ਉੱਤਮਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ, ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ; ਡਾ. ਰਿਸ਼ੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਡੀਨ, ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਹਾਰਟੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਫੋਰੈਸਟਰੀ; ਅਤੇ ਡਾ. ਸਤਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਮੁਖੀ, ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ ਡਾ. ਢੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
