ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜੀ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਹਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਨੀਂਹ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰੱਖਾਂਗੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤੇ ਇਮਾਰਤ ਉੱਸਰਨੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? 6 ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ:
- ਪਛਾਣ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — “ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?”
ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ “ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਜਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਉੱਖੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। - ਸੰਸਕਾਰ ਰੋਟੀ ਵਾਂਗ ਹਨ
ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਧੀ ਰਾਣੋ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ + ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾ ਕੇ ਬੱਚਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ: ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ — ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਇੱਕ। ਜੋੜੇ ਘਰ ਛੱਡਣੇ, ਸਿਰ ਢੱਕਣਾ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ — ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ, ਮਾਹੌਲ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। - ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ-ਅਕਬਰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਸੀਸ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰੇ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਚਿਣੇ ਗਏ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। - ਸੰਗਤ ਦਾ ਅਸਰ — “ਜੈਸੀ ਸੰਗਤਿ ਤੈਸਾ ਰੰਗੁ”
“ਸਤਸੰਗਤਿ ਕੈਸੀ ਜਾਣੀਐ॥ ਜਿਥੈ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ॥” ਅੰਗ 72
ਅੱਜ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਦਾਹੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਗੀ, ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਤਿਸੰਗ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। - ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਕਿਹਾ ਸੀ — “ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਕਸਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਹ ਔਕੜ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ, ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨਾ — ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੇਪਰ ਔਖਾ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ ਕਿ “ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ”। ਇਹੀ Resilience ਹੈ। - ਬਾਪ-ਦਾਦੇ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ
ਸ. ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਾਰੰਗ ਜੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੋਗੇ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਗਏ, ਤਾਂ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੁੱਛਣਗੇ — “ਮੰਮੀ, ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਹਾਂ?” ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਰਸਾ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨਾ ਹੀ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
ਪਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ 3 ਗੱਲਾਂ:
- ਡਰਾ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ — “ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ” ਨਾ ਕਹੋ। ਕਹੋ “ਚਲੋ ਗੁਰੂ ਘਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਈਏ, ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਖਾਈਏ”। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ।
- ਖ਼ੁਦ ਮਿਸਾਲ ਬਣੋ — ਜੇ ਅਸੀਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਫੋਨ ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਕੀ ਸਿੱਖੇਗਾ? 10 ਮਿੰਟ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣੋ, ਬੱਚਾ ਆਪ ਸਿੱਖ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ — ਬੱਚਾ ਪੁੱਛੇ “ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਕਿਉਂ?” ਤਾਂ ਝਿੜਕੋ ਨਾ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ — “ਪੁੱਤ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਰਹੇ।”
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ:
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵੇ।
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਰਹੇ।
ਡਿਗਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਰ ਦੇਵੇਗੀ।
ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤੰਗੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ — ਬਿਲਕੁਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲੀ ਰਾਣੋ ਵਾਂਗ।
ਸੋ, ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਇਓ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ।
ਸੁਰਜੀਤ ਸਾਰੰਗ
ਮੈਂਬਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਿਲ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 18
+918130660205
