ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ – ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ ਭੂਮਿਕਾ:
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦਾ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ:
ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1504 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏ ਨਾਗਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਫੇਰੂ ਮੱਲ ਜੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਭਾਈ ਜੋਧਾ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਦੀਵਾਨੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਗਏ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ। ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੱਕੜ ਚੁੱਕਣਾ, ਕੰਧ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕੰਧ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇਣਾ – ਹਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਗ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅੰਗਦ ਹੈਂ।
ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ:
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੱਸੂ ਵਦੀ ਪੰਚਮੀ 1596 ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗੱਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜੋਤ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਣਾਂ:
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣ।
- ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਥਾ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ।
- ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ: ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ।
- ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਸਿੱਖਿਆ:
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਮਾਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮੰਨੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ ਜੀ।
ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ।
ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਾਰੰਗ
ਮੈਂਬਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ
