ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਸਿੱਟੇ ਸਾਨੂੰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਤਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਣ ਕਦੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਅੱਗ, ਕਦੇ ਝਰਨੇ। ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਣ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਉਹ ਭਾਸ਼ਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੋਚ, ਕਾਰਵਾਈ, ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੱਤ ਵਿਰੋਧੀ ‘ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੈਗੰਬਰ (ਸ.ਅ.ਵ.) ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸਮਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਏਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਹੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕਣਾ ਇੱਕ ਝਰਨੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਜੋ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਖੈਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਉੱਠ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਭਾਵੁਕ ਭਾਸ਼ਣ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਆਮ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ‘ਤੇ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬੁਲਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਗੁਣ, ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਾਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭਾਸ਼ਣ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਨੂੰ ਫੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਿਰਫ ਇਸ ਗੁਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ‘ਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੇਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਗਰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਵੀ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੇ ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਅਤੀਤ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਖੂਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਖੂਨ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਲਈ ਗਰਮ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਫੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਬਣਾਉਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦੇ ਕੇ ਮੁਜਾਹਿਦ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਹੈ, ਸੁਆਰਥੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਮਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਪੰਗ ਮਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਣ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਦੇਖੋ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਖੋ ਕਿ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਓ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਗੱਲ ਜੋੜੀਏ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਝੂਠਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਭਾਸ਼ਣ ਲੱਖਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਜਵਾਬ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੈ।
ਦੁਨਿਆਵੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੂਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਬੂੰਦ ਵਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਖੂਨ ਦਾ ਪਿਆਸਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਥਿਤੀ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਧੋਖੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਜਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਓ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੇਜਾਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਿਆਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੱਥਕੜੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਰੀਰ, ਇਹ ਜਨਤਕ ਕੁਰਬਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਨੇਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੁਲਾਰਾ ਵੀ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਰ ਸ਼ਬਦ, ਹਰ ਵਾਕ ਨੂੰ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਜੋ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸੌਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਲਓ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੇਤਾ ਬਣਾਓ ਜਿਸਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਿੱਛੇ ਅਜਿਹਾ ਦਿਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਲਿਆ ਸਕੇ, ਖਾਦ ਬਣ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਸਕੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕੇ।
ਕਾਲਮਨਵੀਸ: ਜ਼ਫ਼ਰ ਇਕਬਾਲ ਜ਼ਫ਼ਰ
