ਬੁਰਸ਼ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ

​
​ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਿੰਡ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ‘ਰੰਗਪੁਰ’। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਧੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
​ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੌੜੇ ਭਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ—ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਸਮੀਰ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ—ਉਹੀ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲ, ਉਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪਿਆਰੀ ਮੁਸਕਾਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ।0
​ਕਬੀਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਰਮ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੰਗ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਬੁਰਸ਼ ਕਬੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਬੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ‘ਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ। ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਾਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਬੋਲ ਪਵੇਗਾ।
​ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਮੀਰ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ, ਜ਼ਿੱਦੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇਖ਼ੋਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ ਹੈ ‘ਤਾਕਤ’। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਬੰਦੂਕ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਦੂਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਟਾਕੇ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਸਮੀਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ‘ਤੇ ਬੈਠਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਬੰਦੂਕ ਤਾਣ ਕੇ ‘ਠਾਹ-ਠਾਹ’ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦਾ। ਪੰਛੀ ਡਰ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਹੈ।
​
​ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਘਰ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕਬੀਰ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ ‘ਤੇ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਪੱਤੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪੱਤੇ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
​ਸਮੀਰ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖਿਡੌਣਾ ਬੰਦੂਕ ਕਬੀਰ ਦੀ ਡਰਾਇੰਗ ਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਕਬੀਰ, ਤੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਇਸ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ (ਬੁਰਸ਼) ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਬੁਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਦੇਖ ਮੇਰੀ ਬੰਦੂਕ! ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਡਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।”
​ਕਬੀਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸਮੀਰ, ਤਾਕਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਬੁਰਸ਼ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਬੁਰਸ਼ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੂਕ ਚਾਹੇ ਖਿਡੌਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸਲੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ।”
​ਸਮੀਰ ਨੇ ਕਬੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ। “ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰਪੋਕ ਹੈਂ ਕਬੀਰ! ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਬੁਰਸ਼ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਕਤ ਹੀ ਕੰਮ ਆਵੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮੀਰ ‘ਠਾਹ-ਠਾਹ’ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਕਬੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਭਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸਮਝੇ।
​ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਗਏ। ਰੰਗਪੁਰ ਪਿੰਡ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਗਈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਲਾਲਚੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੋਲੇ ਨੇ ਰੰਗਪੁਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੌੜੇ ਸਨ।
​ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਅਸਲੀ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ। ਪੰਛੀ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਭੱਜੇ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਡਰ ਕੇ ਰੰਭਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਖੋਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
​ਸਮੀਰ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਅਤੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮੀਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੱਤਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।”
​ਸਮੀਰ ਨੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਖਿਡੌਣਾ ਬੰਦੂਕ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ। ਉਹ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਕਲੀ ਬੰਦੂਕ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲ ਤਾਣੀ ਅਤੇ ਚੀਕਿਆ, “ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਓ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ…”
​ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਦਾ ਹਾਸਾ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਸਮੀਰ ਦੇ ਪੈਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ। ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਸਮੀਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਖਿਡੌਣਾ ਖੋਹਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਬੂਟ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ।
​ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਸਮੀਰ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਬੱਚੇ, ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ। ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਖ!” ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਬੰਦੂਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਈ। ਸਮੀਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਹੰਕਾਰ, ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਭਰਮ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।

​ਕਬੀਰ ਨੇ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ—ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਤਾਕਤ।
​ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਲੁਟੇਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ।
​ਕਬੀਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਸਮੀਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਸਮੀਰ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸਮੀਰ, ਰੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।”
ਸਮੀਰ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਬੀਰ? ਮੇਰੀ ਬੰਦੂਕ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ।”
​ਕਬੀਰ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬੁਰਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੇ9 ਕੋਲ ਇਹ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਮੀਰ। ਬੱਸ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇ।”
​ਕਬੀਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ (ਬੈਨਰ) ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਸਨ। ਕਬੀਰ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮਸ਼ਾਲ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ, ਕਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਰਸ਼ ਦਾ ਜਾਦੂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
​ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂੰਖਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਚੀਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤਾਂ ਵਰਗੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ। ਉਸਨੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੁਮੇਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਖਣ ‘ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਕਬੀਰ ਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਜਿਹੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਭਰੇ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਕਬੀਰ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ। ਸਮੀਰ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਾੜ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਬੁਰਸ਼ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।

​ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ ਸੀ, ਕਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ।
​ਕਬੀਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਹੋਈ, ਪਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਹ-ਪੰਜਾਹ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਖੂੰਖਾਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹਿੱਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
​ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕਬੀਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਢੋਲ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਬਰਤਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀ—ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ੇਰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਗਰਜ ਰਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਫ਼ੌਜ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਤਰ ਆਈ ਹੋਵੇ।
​ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਲੁਟੇਰੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਜਾਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਡਰਾਉਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹਿੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ।
​ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਜੋ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਚੁੱਕੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਇੰਨੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਚੀਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ! ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ! ਦੇਖੋ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਾਨਵਰ ਸਾਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ! ਭੱਜੋ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਭੱਜੋ!”
​ਲੁਟੇਰੇ ਇੰਨੇ ਡਰ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਲੀ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਰੰਗਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

​ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ। ਲੁਟੇਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਰੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ। ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਖੂਨ ਵਹਾਏ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਸੀ।
​ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਬੀਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਹਰ ਕੋਈ ਉਸਦੇ ਜਾਦੂਈ ਬੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
​ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਮੀਰ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਪਛਤਾਵਾ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੇ ਹੰਝੂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਕਬੀਰ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ।
​ਸਮੀਰ ਨੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਕਬੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਗਲਤ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਡਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿੰਨੀ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਬੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਤੇਰਾ ਬੁਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬੰਦੂਕ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ।”
​ਕਬੀਰ ਨੇ ਸਮੀਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੁਰਸ਼ ਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸਮੀਰ, ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ (Creativity) ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਇਹ ਬੁਰਸ਼ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ।”
​ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੰਗਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਸਮੀਰ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਖਿਡੌਣਾ ਬੰਦੂਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਉਹ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
​ਰੰਗਪੁਰ ਪਿੰਡ ਹੋਰ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੋ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਬਿਖੇਰ ਰਹੇ ਸਨ।
​
​ਸਿੱਖਿਆ: ਹਿੰਸਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਅਣਿਮੇਸ਼ਵਰ ਕੌਰ