ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ

ਹਰਦਮ ਮਾਨ ਇਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਕੁਣ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ…

ਭਾਰਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ,ਗੁਰੂਆਂ ,ਪੀਰਾਂ ,ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਧਰਮ ਮਜ੍ਹਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਤੀਜ਼ ਤਿਉਹਾਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ…

ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਅਪਣੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਦੀਪਮਾਲਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ…

ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਵਾਨਗੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਅੱਤ ਦੇ…

ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਣ ਸਿਤਾਰੇ ਫੇਰ ਦਿਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ |ਇਕ ਅੰਬਰ ਵਿਚ ਹੋਵਣ ਸਾਰੇ ਫੇਰ ਦਿਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ |ਸੂਰਜ ਦੀ ਲੋਅ, ਚੰਦਾ ਦੀ ਲੋਅ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ, ਜੁਗਣੂੰ ਦੀ ਲੋਅ |ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ…

ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰਗਹਿਮਾ-ਗਹਿਮੀ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰ। ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ, ਫੁਲਝੜੀਆਂ ਤੇਨਾਲ਼ੇ ਵਿਕਦੇ ਪਏ ਅਨਾਰ। ਮੇਲਾ ਹੈ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲ਼ਾਸਜਧਜ ਕੇ ਸਭ ਹੋਏ ਤਿਆਰ। ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਦੀਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਹਰ ਦੀਵਾਰ। ਸ਼ਰਧਾ…

ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਚਾਨਣ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ…

ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵ ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਝੁੱਗੀਆਂ, ਝੌਂਪੜੀਆਂ , ਕੋਠੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਲਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਲੋਅ, ਲਾਟੂਆਂ ਦੀ ਲਾਟ ,ਪਿਘਲਦੀਆਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਲਦੀ ਮੋਮ ਦਾ ਚਾਨਣ ਅਤੇ…

ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਭੁੱਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਵਾਂਗੇ।ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਪਟਾਕੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਵਾਂਗੇ।ਇਸ ਵਾਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਆਪਾਂ ਹਰੀ ਮਨਾਵਾਂਗੇ। ਸਾਡੇ ਬਾਬੇ ‘ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ’ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ ਏ।ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਕਹਿ ਉਸ ਨੇ…

ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਅੱਜ—-ਮੈਂਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ,—-ਸ਼ਹੀਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ, ਦੂਜਾ ਦੀਵਾ—ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ——ਮੈ,ਚਾਨਣ—-ਮੁਨਾਰਿਆ ਦੇ, ਨਾਮ ਦਾ, ਤੀਜਾ ਦੀਵਾ—-ਜਲਾ ਬੈਠਾ——-ਮੈਂਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਕੋਹੜ ਜੜ੍ਹੋਂ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੀਵਾ, ਜਗਾ ਲਿਆ ਅੱਜ—ਮੈਂਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੇਤਾਵਾਂ…